Προύνος η ακανθώδης Πίνακας περιεχομένων Περιγραφή | Χρήσεις | Σημειώσεις | Παραπομπές | Μενού πλοήγησης→ (μετονομασία)Εικονογραφημένον βοτανικόν - φυτολογικόν λεξικόν«γκορτσιά»επεκτείνοντάς το
ΠρούμνηΔέντραΘάμνοιΦαρμακευτικά φυτάΜεσογειακή χλωρίδα
ΕλλάδαΑρκαδίαΔωρίδαΑργολίδαΕυρώπηΔυτική ΑσίαΑφρικήΝέα ΖηλανδίαΒόρειας ΑμερικήςδαμασκηνιάΒιταμίνη Cκαρκίνο
Προύνος η ακανθώδης
Πήδηση στην πλοήγηση
Πήδηση στην αναζήτηση
 | Προτείνεται το λήμμα με τίτλο «Προύνος η ακανθώδης» να μετακινηθεί υπό τον τίτλο «τσαπουρνιά». Παρακαλούμε δείτε τη σχετική συζήτηση στη σελίδα συζήτησης του λήμματος. → (μετονομασία) |
| Προύνος η ακανθώδης | ||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 Τσάπουρνα | ||||||||||||||
Συστηματική ταξινόμηση | ||||||||||||||
|
Η[α]Προύνος η ακανθώδης (Prunus spinosa),[β]ακανθόπρουνος ή τσαπουρνιά[3] είναι είδος του γένους των προυνών, της υποοικογένιας Αμυγδαλοειδών (Amygdaloeideae), της οικογένειας των Ροδοειδών (Rosaceae). Συναντάται στην Ελλάδα με τα ονόματα μαμουσιά (στην Αρκαδία), ή τσαμπουρνιά (στη Δωρίδα), ενώ υπάρχει και παλιά αναφορά για γκοριτσιά ή γκορτσιά (στην Αργολίδα).[γ][2] Βρίσκεται στην Ευρώπη, στη Δυτική Ασία και στη Βορειοδυτική Αφρική.
Πρόσφατα έχει ευδοκιμήσει και στη Νέα Ζηλανδία και τις Ανατολικές ακτές της Βόρειας Αμερικής. Από το φυτό αυτό θεωρείται από ορισμένους ότι, από διασταύρωση με φυσικό τρόπο με την προύνη την κερασιόκαρπο (Prunus cerasifera) προήλθε η δαμασκηνιά,[6] υπόθεση που όμως έχει αμφισβητηθεί.[3]
Πίνακας περιεχομένων
1 Περιγραφή
2 Χρήσεις
3 Σημειώσεις
4 Παραπομπές
Περιγραφή |
Η τσαπουρνιά είναι μεγάλος φυλλοβόλος θάμνος ή μικρό δέντρο. Φτάνει σε ύψος έως 5 μέτρα. Έχει σκούρο φλοιό και πυκνά σκληρά και αγκαθωτά κλαδιά. Τα φύλλα του είναι ωοειδή με λεπτή οδοντωτή περίμετρο. Ανθίζει πριν το φύλλωμα την άνοιξη και είναι ερμαφρόδιτο. Οι καρποί του, τα τσάπουρνα είναι σφαιροειδή με μαύρο, μπλε και μοβ χρώμα. Η συγκομιδή γίνεται από τα μέσα Οκτωβρίου έως τέλη Νοεμβρίου. Η γεύση των τσάπουρνων είναι έντονα στυφή και ξινή.
Χρήσεις |
Ανθισμένη τσαπουρνιά
Η τσαπουρνιά έχει ευρεία χρήση, καθώς χρησιμοποιούνται όλα τα μέρη της: τα φύλλα, τα άνθη, ο φλοιός και οι καρποί. Έχει θεραπευτικές ιδιότητες. Τα τσάπουρνα έχουν Βιταμίνη C, ανθοκυανίνη και αντιοξειδωτικές ιδιότητες. Η κατανάλωση των τσάπουρνων παρέχει προστασία από καρκίνο. Οι καρποί χρησιμοποιούνται και αποξηραμένοι. Μπορούν να παρασκευαστούν:
- αφέψημα από αποξηραμένα μέρη του φυτού ή τους καρπούς για την καταπολέμηση της γρίπης, του πυρετού, της καταρροής και του πονόλαιμου
- αφέψημα από τα αποξηραμένα άνθη (ή και τα αποξηραμένα τσάπουρνα) για την καταπολέμηση της διάρροιας, της δυσεντερίας και της γαστρεντερίτιδας
- σιρόπι από τα τσάπουρνα για την καταπολέμηση της γρίπης
- χυμός φρέσκων ή αποξηραμένων τσάπουρνων για την αντιμετώπιση ερεθισμών στο στόμα καθώς και προβλημάτων στα ούλα
- λικέρ
- μαρμελάδα
Σημειώσεις |
↑ Απαντά και στο αρσενικό, ο προύνος.[1]
↑ Kατά τον Λινναίο. Prunus gracilis
σύμφωνα με την ταξινομία του Φράας (Fr.) και Prunus sylvestris με του Τουρνεφόρ (Tourn.).[2]
↑ H λέξη γκορτσιά χρησιμοποιείται για να δηλώσει στο λαϊκό λεξιλόγιο ένα είδος αγριαχλαδιάς.[4] Η αναφορά της γκορτσιάς ως δημώδους ονομασίας του Prunus spinosa στην περιοχή του Αργους πρωτοδημοσιεύθηκε -όπως και οι άλλες- από τον Άγγλο βοτανολόγο Τζον Σίμπθορπ,[5] ο οποίος είχε περιηγηθεί στον ελλαδικό χώρο στα μέσα της δεκαετίας του 1780.
Παραπομπές |
↑ Βλ. Καββαδάς, Δημήτριος Σ. (2015) [1956-1964]. Εικονογραφημένον βοτανικόν - φυτολογικόν λεξικόν. Ζ΄. Αθήνα: Πελεκάνος, σελ. 3275. ISBN 978-960-400-973-2. https://books.google.gr/books?id=1b3lBwAAQBAJ&pg=PA3276&lpg=PA3276&dq=%CE%BA%CE%BF%CF%81%CE%BF%CE%BC%CE%B7%CE%BB%CE%B9%CE%AC+prunus&source=bl&ots=sl5hGWh1mF&sig=5vBBAttxhiAyaMijRElav-GDQ5s&hl=el&sa=X&ved=0ahUKEwjJ06L8uZnXAhVEWRoKHaZVC7YQ6AEIWTAI#v=onepage&q=%CE%BA%CE%BF%CF%81%CE%BF%CE%BC%CE%B7%CE%BB%CE%B9%CE%AC%20prunus&f=false.
↑ 2,02,1 Πρινέας, Ιωάννης Κ. και Ανάργυρος Μιχ. Σφακιανάκης (χ.χ.). Βοτανοθεραπευτική. (Aνατύπωση της έκδοσης του Εκδ. Οίκου Πέτρου Δημητράκου, Αθήνα, χ.χ.). Αθήνα: Εκδόσεις Μακρή, σελ. 91.
↑ 3,03,1 Βλ. Καββαδάς (2015), σελ. 3276
↑ «γκορτσιά». Λεξικό της κοινής νεοελληνικής. Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας - Πύλη για την ελληνική γλώσσα. Ανακτήθηκε στις 30-10-2017. Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο:|accessdate=(βοήθεια)
↑ Χελντράιχ, Θεόδωρος (1980) [1909]. Λεξικό των δημωδών ονομάτων των φυτών της Ελλάδος. (Συμπλ. από τον Σπ. Μηλιαράκη). Αθήνα: Αφοί Τολίδη, σελ. 35.
↑ Ο θαυμαστός κόσμος των φυτών. Αθήνα: X. Τεγόπουλος - N. Νίκας. 1975, σελ. Γ40.
 | Αυτό το λήμμα που σχετίζεται με τη Βοτανική χρειάζεται επέκταση. Βοηθήστε τη Βικιπαίδεια επεκτείνοντάς το!. |
Κατηγορίες:
- Προύμνη
- Δέντρα
- Θάμνοι
- Φαρμακευτικά φυτά
- Μεσογειακή χλωρίδα
(RLQ=window.RLQ||[]).push(function()mw.config.set("wgPageParseReport":"limitreport":"cputime":"0.288","walltime":"0.385","ppvisitednodes":"value":3552,"limit":1000000,"ppgeneratednodes":"value":0,"limit":1500000,"postexpandincludesize":"value":55743,"limit":2097152,"templateargumentsize":"value":16565,"limit":2097152,"expansiondepth":"value":17,"limit":40,"expensivefunctioncount":"value":0,"limit":500,"unstrip-depth":"value":1,"limit":20,"unstrip-size":"value":12778,"limit":5000000,"entityaccesscount":"value":1,"limit":400,"timingprofile":["100.00% 324.854 1 -total"," 23.93% 77.748 1 Πρότυπο:Πηγές"," 22.85% 74.245 1 Πρότυπο:Ambox"," 17.63% 57.281 4 Πρότυπο:Cite_book"," 17.43% 56.614 1 Πρότυπο:Category_handler"," 15.59% 50.630 4 Πρότυπο:Citation/core"," 13.77% 44.746 1 Πρότυπο:Commonscat"," 13.25% 43.053 1 Πρότυπο:Cite_web"," 10.38% 33.708 1 Πρότυπο:Commons"," 9.34% 30.336 1 Πρότυπο:Sisterproject"],"scribunto":"limitreport-timeusage":"value":"0.039","limit":"10.000","limitreport-memusage":"value":1627977,"limit":52428800,"cachereport":"origin":"mw1305","timestamp":"20190815210151","ttl":2592000,"transientcontent":false););"@context":"https://schema.org","@type":"Article","name":"u03a0u03c1u03bfu03cdu03bdu03bfu03c2 u03b7 u03b1u03bau03b1u03bdu03b8u03ceu03b4u03b7u03c2","url":"https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A0%CF%81%CE%BF%CF%8D%CE%BD%CE%BF%CF%82_%CE%B7_%CE%B1%CE%BA%CE%B1%CE%BD%CE%B8%CF%8E%CE%B4%CE%B7%CF%82","sameAs":"http://www.wikidata.org/entity/Q129018","mainEntity":"http://www.wikidata.org/entity/Q129018","author":"@type":"Organization","name":"Contributors to Wikimedia projects","publisher":"@type":"Organization","name":"Wikimedia Foundation, Inc.","logo":"@type":"ImageObject","url":"https://www.wikimedia.org/static/images/wmf-hor-googpub.png","datePublished":"2013-10-06T16:24:44Z","dateModified":"2019-07-01T10:35:42Z","image":"https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7f/Closeup_of_blackthorn_aka_sloe_aka_prunus_spinosa_sweden_20050924.jpg"(RLQ=window.RLQ||[]).push(function()mw.config.set("wgBackendResponseTime":198,"wgHostname":"mw1238"););
