რუსული დამწერლობა სექციების სია თანამედროვე ანბანი | ანბანი 1918 წლამდე | იხილეთ აგრეთვე | სქოლიო | სანავიგაციო მენიუArticle живетеёлкамыслетеФЭБრ
А аБ бВ вГ гД дЕ еЁ ёЖ жЗ зИ иЙ йК кЛ лМ мН нО оП пР рС сТ тУ уФ фХ хЦ цЧ чШ шЩ щЪ ъЫ ыЬ ьЭ эЮ юЯ я
რუსული ენაკირილური დამწერლობები
გლაგოლიცაკირილიცაRussian alphabet.რუს.კირილური დამწერლობისრუსეთის ფედერაციაშიპეტრე პირველის
(function()var node=document.getElementById("mw-dismissablenotice-anonplace");if(node)node.outerHTML="u003Cdiv class="mw-dismissable-notice"u003Eu003Cdiv class="mw-dismissable-notice-close"u003E[u003Ca tabindex="0" role="button"u003Eდამალვაu003C/au003E]u003C/divu003Eu003Cdiv class="mw-dismissable-notice-body"u003Eu003Cdiv id="localNotice" lang="ka" dir="ltr"u003Eu003Cdiv class="layout plainlinks" align="center"u003Eდაუკავშირდით ქართულ ვიკიპედიას u003Ca href="https://www.facebook.com/georgianwikipedia" rel="nofollow"u003Eu003Cimg alt="Facebook icon.svg" src="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Facebook_icon.svg/14px-Facebook_icon.svg.png" decoding="async" width="14" height="14" srcset="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Facebook_icon.svg/21px-Facebook_icon.svg.png 1.5x, //upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Facebook_icon.svg/28px-Facebook_icon.svg.png 2x" data-file-width="256" data-file-height="256" /u003Eu003C/au003E u003Cbu003Eu003Ca rel="nofollow" class="external text" href="https://www.facebook.com/georgianwikipedia"u003EFacebooku003C/au003Eu003C/bu003E-ის ოფიციალურ გვერდზე!nu003Cpu003Eu003Cbr /u003Enu003C/pu003Enu003C/divu003Eu003C/divu003Eu003C/divu003Eu003C/divu003E";());
რუსული დამწერლობა
(გადამისამართდა გვერდიდან რუსული ანბანი)
Jump to navigation
Jump to search
| რუსული დამწერლობა | ||
|---|---|---|
| ტიპი: | ანბანი | |
| ენები: | რუსული | |
| დროის პერიოდი: | ||
| წინამორბედი დამწერლობები: | ეგვიპტური იეროგლიფები პროტო-სემიტური დამწერლობა ფინიკიური დამწერლობა ბერძნული დამწერლობა გლაგოლიცა | |
რუსული ანბანი
მუსიკალური ნაწყვეტები:
Russian alphabet.
(Listen to the Russian alphabet)
ვერ ხსნით ფაილს? იხ. მედია მაშველი.
რუსული დამწერლობა (რუს. русская письменность) — კირილური დამწერლობის (კირილიცას) ერთ-ერთი ვარიანტი, რომელიც უფიციალური ანბანია რუსეთის ფედერაციაში. ის შედგება 33 ასოსგან, რომელთაგან: 20 თანხმოვანია; 10 ხმოვანი; й, რომელსაც მოკლე и-ს უწოდებენ, წარმოადგენს ნახევრადხომოვანს; ხოლო 2 ასო (ъ, ь) ბგერებს არ აღნიშნავს. 10 ხმოვნიდან а, о, и, э, у, ы გამოსცემენ ხმოვნებს, ხოლო е, ё, я, ю გადმოსცემენ არა მარტო ხმოვნებს, არამედ ბგერა j-ს (მისი რუსული შესატყვისი - й) და ხმოვანს ერთად. შესაბამისად მათი წარმოდგენა შეიძლება ასე:
- е=йэ
- ё=йо
- я=йа
- ю=йу[1]
რუსული ანბანი შედგენილობითა და მოხაზულობით მომდინარეობს სლავური კირილიციდან. მისი ხმარება დაიწყო პეტრე პირველის რეფორმის შედეგად, შეიცვალა ასოთა მოხაზულობა (დაუახლოვდა ლათინურბეჭდურ ასოებს), ამოვარდა ხმარებიდან მოძველებული ასოები, მახვილის ფშვინიერების, შემოკლების ნიშნები და სხვა.[1]
XVIII საუკუნის II ნახევარში რუსულ ანბანს დაემატა ასო э, მოგვიანებით - ё. განსახკომის 1917 წლის 23 დეკემბრის დეკრეტით რუსული ანბანიდან ამოიღეს ფუნქციადაკარგული ასოები.[1]
სექციების სია
1 თანამედროვე ანბანი
2 ანბანი 1918 წლამდე
3 იხილეთ აგრეთვე
4 სქოლიო
თანამედროვე ანბანი |
რუსული ანბანი შემდეგნაირად გამოიყურება:
| რიგ. ნომ. | ასო[2] | ხელნაწერი ასო[2] | სახელი | ძველი სახელი [ტრანსლიტერაცია] | IPA გამოთქმა | ქართული მაგალითი | რიცხ. მნიშვ. | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Аа |  | а | азъ [as] | /a/ | ალი | 1 | |
| 2 | Бб |  | бэ | буки [ˈbukʲɪ] | /b/ or /bʲ/ | ბეცი | - | |
| 3 | Вв |  | вэ | вѣди [ˈvʲedʲɪ] | /v/ or /vʲ/ | ვირი | 2 | |
| 4 | Гг |  | гэ | глаголь [ɡlɐˈɡolʲ] | /ɡ/ | გედი | 3 | |
| 5 | Дд |  | дэ | добро [dɐˈbro] | /d/ or /dʲ/ | დალალი | 4 | |
| 6 | Ее |  | е | есть [jesʲtʲ] | /je/ or / ʲe/ | იე, თუმცა ამ ასოს არანაირი შესატყვისი არ აქვს ქართულში | 5 | |
| 7 | Ёё |  | ё | - | /jo/ or / ʲo/ | იო, თუმცა ამ ასოს არანაირი შესატყვისი არ აქვს ქართულში | - | |
| 8 | Жж |  | жэ | живѣте [ʐɨˈvʲetʲɪ][3] | /ʐ/ | ჟოლო | - | |
| 9 | Зз |  | зэ | земля [zʲɪˈmlʲa] | /z/ or /zʲ/ | აზრი | 7 | |
| 10 | Ии |  | и | иже [ˈiʐɨ] | /i/ or / ʲi/ | ჭიქა | 8 | |
| 11 | Йй |  | и краткое | и съ краткой [ɪ s ˈkratkəj] | /j/ | მოკლევადიანი ი. ძველი ქართული იოტას(ჲ) შესაბამისი | - | |
| 12 | Кк |  | ка | како [ˈkakə] | /k/ or /kʲ/ | კაკალი | 20 | |
| 13 | Лл |  | эл or эль or | люди [ˈlʲʉdʲɪ] | /l/ or /lʲ/ | ლოლო | 30 | |
| 14 | Мм |  | эм | мыслѣте [mɨˈsʲlʲetʲɪ][4] | /m/ or /mʲ/ | მამა | 40 | |
| 15 | Нн |  | эн | нашъ [naʂ] | /n/ or /nʲ/ | ნუნუა | 50 | |
| 16 | Оо |  | o | онъ [on] | /o/ | ოროველა | 70 | |
| 17 | Пп |  | пэ | покой [pɐˈkoj] | /p/ or /pʲ/ | პატარა | 80 | |
| 18 | Рр |  | эр | рцы [rtsɨ] | /r/ or /rʲ/ | რელიეფი | 100 | |
| 19 | Сс |  | эс | слово [ˈslovə] | /s/ or /sʲ/ | სასა | 200 | |
| 20 | Тт |  | тэ | твердо [ˈtvʲɛrdə] | /t/ or /tʲ/ | ტორტი | 300 | |
| 21 | Уу |  | у | укъ [uk] | /u/ | ურემი | 400 | |
| 22 | Фф |  | эф | фертъ [fʲɛrt] | /f/ or /fʲ/ | ჰგავს ფ-ს, თუმცა მისი ზუსტი შესაბამისი ქართულში არ არის | 500 | |
| 23 | Хх |  | ха | хѣръ [xʲɛr] | /x/ | ხარი | 600 | |
| 24 | Цц |  | це | цы [t͡sɨ] | /t͡s/ | ცა | 900 | |
| 25 | Чч |  | че | червь [t͡ɕɛrfʲ] | /t͡ɕ/ | ჩოჩორი | 90 | |
| 26 | Шш |  | ша | ша [ʂa] | /ʂ/ | შიში | - | |
| 27 | Щщ |  | ща | ща [ɕt͡ɕa] | /ɕɕ/ | შჩ, თუმცა ერთსიმბოლოიანი შესატყვისი ქართულში არ არის | - | |
| 28 | Ъъ |  | твёрдый знак | еръ [jer] | silent, prevents palatalization of the preceding consonant | - | ||
| 29 | Ыы |  | ы | еры [jɪˈrɨ] | [ɨ] | roses or silly (close central unrounded vowel) | - | |
| 30 | Ьь |  | мягкий знак | ерь [jerʲ] | / ʲ/ | უხმო, არბილებს მის წინ მდგომს | - | |
| 31 | Ээ |  | э | э оборотное [ˈɛ əbɐˈrotnəɪ] | /e/ | ხმელეთი | - | |
| 32 | Юю |  | ю | ю [ju] | /ju/ or / ʲu/ | გამოისახება მხოლოდ იოტას დახმარებით:ჲუ | - | |
| 33 | Яя |  | я | я [ja] | /ja/ or / ʲa/ | გამოისახება მხოლოდ იოტას დახმარებით:ჲა | - | |
| ასოები, რომლებიც 1918 წელს გაუქმდნენ | ||||||||
| Іі | - | - | і десятеричное | /i/ or / ʲi/ | გავდა и-ს | 10 | ||
| Ѳ ѳ | - | - | ѳита | /f/ or /fʲ/ | გავდა ф-ს | 9 | ||
| Ѣ ѣ | - | - | ять | /je/ or / ʲe/ | გავდა е-ს | - | ||
| Ѵ ѵ | - | - | ижица | /i/ or / ʲi/ | გავდა и-ს ან ხანდახან в-ს | - | ||
| ასოები რომლებიც XVIII საუკუნიდან აღარ გამოიყენება | ||||||||
| Ѕ ѕ | - | - | зѣло[5] | /dz/, /z/ or /zʲ/ | Like з | 6 | ||
| Ѯ ѯ | - | - | кси | /ks/ or /ksʲ/ | გავდა кс-ს | 60 | ||
| Ѱ ѱ | - | - | пси | /ps/ or /psʲ/ | გავდა пс-ს | 700 | ||
| Ѡ ѡ | - | - | омега | /o/ | გავდა о-ს | 800 | ||
| Ѫ ѫ | - | - | юсъ большой | /u/, /ju/ or / ʲu/ | გავდა у-ს ან ю-ს | - | ||
| Ѧ ѧ | - | - | юсъ малый | /ja/ or / ʲa/ | Like я | - | ||
| Ѭ ѭ | - | - | юсъ большой іотированный | /ju/ or / ʲu/ | გავდა ю-ს | - | ||
| Ѩ ѩ | - | - | юсъ малый іотированный | /ja/ or / ʲa/ | გავდა я-ს | - | ||
ანბანი 1918 წლამდე |
რუსული ანბანი 1918 წლამდე შედგებოდა 35 ასოსაგან და გამოიყურებოდა შემდეგნაირად:
| # | დიდი ასო | პატარა ასო | სახელი | გამოქმა (IPA) | გამოთქმა (ქართულად) | ტრანსლიტერაცია (ISO 9) | Unicode |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | А | a | ა | [a] | ა | a | U+0410 / U+0430 |
| 2 | Б | б | ბე | [b] | ბ | b | U+0411 / U+0431 |
| 3 | В | в | ვე | [v] | ვ | v | U+0412 / U+0432 |
| 4 | Г | г | ჰე | [ɦ] | ჰ | h | U+0413 / U+0433 |
| 5 | Д | д | დე | [d] | დ | d | U+0414 / U+0434 |
| 6 | Е | е | იე | [jie] | იე | e | U+0415 / U+0435 |
| 7 | Ж | ж | ჟე | [ʒ] | ჟ | ž | U+0416 / U+0436 |
| 8 | З | з | ზე | [z] [zʲ] | ზ | z | U+0417 / U+0437 |
| 9 | И | и | ი | [ɪ] | ი | i | U+0418 / U+0438 |
| 10 | І | і | ი | /i/ or / ʲi/ | ი | i | U+0406 / U+0456 |
| 11 | К | к | კა | [k] | კ | k | U+041A / U+043A |
| 12 | Л | л | ელ | [ɫ] | ლ | l | U+041B / U+043B |
| 13 | М | м | em | [m] | მ | m | U+041C / U+043C |
| 14 | Н | н | ენ | [n] ~ [nʲ] | ნ | n | U+041D / U+043D |
| 15 | О | о | ო | [o] | ო | o | U+041E / U+043E |
| 16 | П | п | პე | [p] ~ [pʲ] | პ | p | U+041F / U+043F |
| 17 | Р | р | ერ | [r] ~ [rʲ] | რ | r | U+0420 / U+0440 |
| 18 | С | с | ეს | [s] ~ [sʲ] | ს | s | U+0421 / U+0441 |
| 19 | Т | т | ტე | [t] ~ [tʲ] | ტ | t | U+0422 / U+0442 |
| 20 | У | у | უ | [u] | უ | u | U+0423 / U+0443 |
| 21 | Ф | ф | ეფ | [f] ~ [fʲ] | ფ | f | U+0424 / U+0444 |
| 22 | Х | х | ხა | [x] ~ [xʲ] | ხ | h | U+0425 / U+0445 |
| 23 | Ц | ц | ცე | [ʦ] | ც | c | U+0426 / U+0446 |
| 24 | Ч | ч | ჩე | [ʧʲ] | ჩ | č | U+0427 / U+0447 |
| 25 | Ш | ш | შა | [ʃ] | შ | š | U+0428 / U+0448 |
| 26 | Щ | щ | შჩა | [ʃ] | შჩ | šč | U+0429 / U+0449 |
| 27 | Ъ | ъ | მიაკი ზნაკი мяккі знак | [d] | ’ | U+042A / U+044A | |
| 28 | Ы | ы | y | [ɨ] | გაგრძელებული ი | y | U+042B / U+044B |
| 29 | Ь | ь | მიაკი ზნაკი мяккі знак | /ʲ/ | ’ | U+042C / U+044C | |
| 30 | Ѣ | ѣ | იუ | /je/ or / ʲe/ | იუ | ? | U+0462 / U+0463 |
| 31 | Э | э | იუ | [ɛ] | ? | ? | U+042D / U+044D |
| 32 | Ю | ю | იუ | [ʲu] | იუ | û | U+042E / U+044E |
| 33 | Я | я | ია | [ʲa] | ია | â | U+042F / U+044F |
| 34 | Ѳ | ѳ | იუ | /f/ or /fʲ/ | იუ | ? | U+0472 / U+0473 |
| 35 | Ѵ | ѵ | ია | /i/ or / ʲi/ | ია | â | U+0474 / U+0475 |
იხილეთ აგრეთვე |
- რუსული ენა
სქოლიო |
- ↑ 1.01.11.2ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, გვ. 516, .mw-parser-output .ts-comment-commentedTextborder-bottom:1px dotted;cursor:help@media(hover:none).mw-parser-output .ts-comment-commentedText:not(.rt-commentedText)border-bottom:0;cursor:auto
თბ., 1984 წელი. - ↑ 2.02.1პირველი დიდი ხოლო მეორე პატარა ასოა
↑ Article живете "Толковый словарь русского языка Ушакова" ("Ushakov's Explanatory Dictionary of the Russian Language"; the dictionary makes difference between е and ё, cf.: ёлка).
↑ мыслете "Толковый словарь русского языка Ушакова" ("Ushakov's Explanatory Dictionary of the Russian Language").
↑ ФЭБ
| |||||||||||||||||||||||||||||||
(RLQ=window.RLQ||[]).push(function()mw.log.warn("Gadget "ReferenceTooltips" was not loaded. Please migrate it to use ResourceLoader. See u003Chttps://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%A1%E1%83%9E%E1%83%94%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98:Gadgetsu003E."););
კატეგორია:
- რუსული ენა
- კირილური დამწერლობები
(RLQ=window.RLQ||[]).push(function()mw.config.set("wgPageParseReport":"limitreport":"cputime":"0.448","walltime":"0.584","ppvisitednodes":"value":2644,"limit":1000000,"ppgeneratednodes":"value":0,"limit":1500000,"postexpandincludesize":"value":79259,"limit":2097152,"templateargumentsize":"value":31874,"limit":2097152,"expansiondepth":"value":11,"limit":40,"expensivefunctioncount":"value":1,"limit":500,"unstrip-depth":"value":1,"limit":20,"unstrip-size":"value":3117,"limit":5000000,"entityaccesscount":"value":0,"limit":400,"timingprofile":["100.00% 201.997 1 -total"," 37.00% 74.732 1 თარგი:სქოლიო"," 25.88% 52.285 1 თარგი:ქსე"," 22.27% 44.985 1 თარგი:Comment"," 21.85% 44.144 1 თარგი:კირილიცა"," 21.33% 43.089 2 თარგი:ნავდაფა"," 12.79% 25.834 1 თარგი:Replace"," 8.72% 17.623 105 თარგი:IPA"," 6.08% 12.274 1 თარგი:დამწერლობა"," 5.55% 11.220 1 თარგი:ნავდაფა_ქვეჯგუფი"],"scribunto":"limitreport-timeusage":"value":"0.005","limit":"10.000","limitreport-memusage":"value":638538,"limit":52428800,"cachereport":"origin":"mw1258","timestamp":"20190829073220","ttl":2592000,"transientcontent":false););"@context":"https://schema.org","@type":"Article","name":"u10e0u10e3u10e1u10e3u10dau10d8 u10d3u10d0u10dbu10ecu10d4u10e0u10dau10ddu10d1u10d0","url":"https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%A1%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%AC%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90","sameAs":"http://www.wikidata.org/entity/Q187846","mainEntity":"http://www.wikidata.org/entity/Q187846","author":"@type":"Organization","name":"Contributors to Wikimedia projects","publisher":"@type":"Organization","name":"Wikimedia Foundation, Inc.","logo":"@type":"ImageObject","url":"https://www.wikimedia.org/static/images/wmf-hor-googpub.png","datePublished":"2011-07-07T17:42:19Z","image":"https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f5/00Russian_Alphabet_3.svg"(RLQ=window.RLQ||[]).push(function()mw.config.set("wgBackendResponseTime":159,"wgHostname":"mw1263"););
