სუეცის კრიზისი ლიტერატურა | სანავიგაციო მენიურ
ჰუკბალაჰაპის აჯანყებადეკემბრიანაიალტის კონფერენციაოპერაცია წარმოუდგენელიპოტსდამის კონფერენციაგუზენკოს საქმეოპერაცია „მასტერდომი“ოპერაცია გარემოცვაოპერაცია ბლექსიტ-ფორტიირანის კრიზისისაბერძნეთის სამოქალაქო ომიკორფუს სრუტის ინციდენტითურქეთის სრუტეების კრიზისიგერმანიიის პოლიციის გამოსვლაინდოჩინეთის პირველი ომიტრუმენის დოქტრინააზიის ურთიერთობის კონფერენციამარშალის გეგმაჩეხოსლოვაკიის სახელმწიფო გადატრიალებატიტო-სტალინის განხეთქილებაბერლინის ბლოკადადასავლეთის ღალატირკინის ფარდასოციალისტური ბანაკიდასავლეთის ბლოკიჩინეთის სამოქალაქო ომიმალაიის ომი
1956ეგვიპტის ისტორიაგაერთიანებული სამეფოს ომებისაფრანგეთის ომებიისრაელის ომებიახლო აღმოსავლეთის ომები
ივრ.არაბ.ეგვიპტისდიდი ბრიტანეთისაფრანგეთიისრაელიაშშ1956სინაის ნახევარკუნძულზესუეცის არხისმეორე მსოფლიო ომისნავთობისსპარსეთის ყურისევროპაზე
(function()var node=document.getElementById("mw-dismissablenotice-anonplace");if(node)node.outerHTML="u003Cdiv class="mw-dismissable-notice"u003Eu003Cdiv class="mw-dismissable-notice-close"u003E[u003Ca tabindex="0" role="button"u003Eდამალვაu003C/au003E]u003C/divu003Eu003Cdiv class="mw-dismissable-notice-body"u003Eu003Cdiv id="localNotice" lang="ka" dir="ltr"u003Eu003Cdiv class="layout plainlinks" align="center"u003Eდაუკავშირდით ქართულ ვიკიპედიას u003Ca href="https://www.facebook.com/georgianwikipedia" rel="nofollow"u003Eu003Cimg alt="Facebook icon.svg" src="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Facebook_icon.svg/14px-Facebook_icon.svg.png" decoding="async" width="14" height="14" srcset="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Facebook_icon.svg/21px-Facebook_icon.svg.png 1.5x, //upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Facebook_icon.svg/28px-Facebook_icon.svg.png 2x" data-file-width="256" data-file-height="256" /u003Eu003C/au003E u003Cbu003Eu003Ca rel="nofollow" class="external text" href="https://www.facebook.com/georgianwikipedia"u003EFacebooku003C/au003Eu003C/bu003E-ის ოფიციალურ გვერდზე!nu003Cpu003Eu003Cbr /u003Enu003C/pu003Enu003C/divu003Eu003C/divu003Eu003C/divu003Eu003C/divu003E";());
სუეცის კრიზისი
Jump to navigation
Jump to search
დაზიანებული ეგვიპტური შეიარაღება
მედია-ფაილის დაკვრანასერის განცხადება არხის ნაციონალიზაციის თაობაზე, 30 ივლისი, 1956.
სუეცის კრიზისი (ივრ.: מבצע קדש, მივცა კადეშ; מלחמת סיני, მილხემეთ სინაი), (არაბ.: أزمة السويس - العدوان الثلاثي) — ომი ეგვიპტის ტერიტორიაზე 1956 წელს. ეგვიპტის წინააღმდეგ გამოდიოდნენ დიდი ბრიტანეთი, საფრანგეთი და ისრაელი. აშშ-ს თუმცა არა სამხედრო, მაგრამ მაინც ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი როლი ეჭირა.
1956 წლის ოქტომბერში, დიდ ბრიტანეთსა და საფრანგეთთან საიდუმლო მოლაპარაკებების საფუძველზე, ისრაელი შეიჭრა ეგვიპტეს კუთვნილ სინაის ნახევარკუნძულზე საკუთარი სამხედრო-სტრატეგიული მიზნების რეალიზაციის მიზნით. ამის შემდეგ, დიდმა ბრიტანეთმა და საფრანგეთმა გადასხეს დესანტი სუეცის არხის მიმდებარე ტერიტორიაზე მეომარი მხარეების დაშორიშორების საბაბით. ამ დროს, მათ რეალურ მიზანს წარმოადგენდა კონტროლის აღდგენა სუეცის არხზე, რომლის ნაციონალიზაცია ეგვიპტემ მოახდინა ამ მოვლენებამდე რამდენიმე თვით ადრე. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, ეს არხი გადაიქცა ყველაზე მნიშვნელოვან სატრანსპორტო არტერიად მზარდი დასავლეთ ევროპული ეკონომიკისათვის. მისი გავლით ხდებოდა ნავთობის მიწოდება სპარსეთის ყურის რეგიონის ქვეყნებიდან, ხოლო ნავთობი წარმოადგენდა ეკონომიკური განვითარების ერთ-ერთ გადამწყვეტ კომპონენტს.
შესაბამისად, კონტროლი სუეცის არხზე წარმოადგენდა ევროპაზე გავლენის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ფაქტორს, აძლევდა მის მფლობელებს დამატებით უპირატესობას უშუალო კონკურენტებთან ურთიერთობებში, საკმაოდ ზრდიდა მათ შანსებს ჰქონოდათ საკუთარი, დამოუკიდებელი ხმის უფლება გლობალურ პოლიტიკურ ურთიერთობებში.
სამხედრო თვალსაზრისით, ბრიტანულ-ფრანგული ინტერვენცია საკმაოდ წარმატებული იყო, მაგრამ გამოიღო კატასტროფული პოლიტიკური შედეგი, რომელიც დღემდე ახდენს გავლენას ამ ქვეყნების ადგილზე გლობალური პოლიტიკური ურთიერთობების სისტემაში:
- ამ კრიზისის დროს, საბჭოთა კავშირი პირველად, ღიად დაემუქრა დიდ ბრიტანეთსა და საფრანგეთს, მათი უდიდესი ქალაქების დაბომბვით ბირთვული იარაღის გამოყენებით, თუ ისინი ინტერვენციას არ შეწყვეტდნენ. ამის შემდეგ მან დაიწყო არაბების მსხვილმასშტაბიანი, ღია მხარდაჭერა, ისრაელის წინააღმდეგ ბრძოლაში, რასაც ის იქამდე ძირითადად თავს არიდებდა;
აშშ იძულებული იყო ღიად დაპირისპირებოდა თავის უახლოეს მიკავშირეებს და მოეხდინა მათზე ზეწოლა ეგვიპტიდან ჯარების გაყვანის მიზნით, მათ შორის, ბრიტანეთზე ფინანსური ბერკეტების გამოყენებით. ამ კონფლიქტის შემდგომ აშშ-იც, საბჭოთა კავშირის მსგავსად, იძულებული გახდა ინტენსიურად ჩარეულიყო ახლო აღმოსავლეთის პრობლემების გადაწყვეტაში ისრაელის მხარეს, რასაც ის აგრეთვე იქამდე მაქსიმალურად გაურბოდა;- ამ კონფლიქტმა დააბოლოვა ის ეპოქა, როდესაც ევროპას შეეძლო ეთამაშა წამყვანი როლი გლობალურ პოლიტიკურ ურთიერთობებში. დიდმა ბრიტანეთმა და საფრანგეთმა დაკარგეს გლობალური მოთამაშეების სტატუსი. აშშ გადაიქცა დასავლეთის განვითარებული ქვეყნების ერთადერთ ლიდერად, რომელიც დღემდე ძირითადად განაპირობებს ამ ქვეყნების მოქმედებას გლობალურ ასპარეზზე. ამ კრიზისმა აგრეთვე მიაყენა საბოლოო დარტყმა მსოფლიო კოლონიალურ სისტემას და გამოიწვია ბრიტანეთის იმპერიის შემდგომი სწრაფი დაშლა.
- ამ კონფლიქტში მონაწილე მხარეების დაშორიშორების მცდელობის პროცესში, პირველად გაჩნდა გაეროს სამშვიდობო სამხედრო კონტინგენტის შექმნის იდეა და მოხდა მისი პრაქტიკული რეალიზაცია.
ლიტერატურა |
- ვალერი მელიქიძე - მსოფლიო პოლიტიკის გლობალიზაცია. თბილისი, 2006
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
ცივი ომი 
(RLQ=window.RLQ||[]).push(function()mw.log.warn("Gadget "ReferenceTooltips" was not loaded. Please migrate it to use ResourceLoader. See u003Chttps://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%A1%E1%83%9E%E1%83%94%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98:Gadgetsu003E."););
კატეგორია:
- 1956
- ეგვიპტის ისტორია
- გაერთიანებული სამეფოს ომები
- საფრანგეთის ომები
- ისრაელის ომები
- ახლო აღმოსავლეთის ომები
(RLQ=window.RLQ||[]).push(function()mw.config.set("wgPageParseReport":"limitreport":"cputime":"0.176","walltime":"0.232","ppvisitednodes":"value":847,"limit":1000000,"ppgeneratednodes":"value":0,"limit":1500000,"postexpandincludesize":"value":74228,"limit":2097152,"templateargumentsize":"value":52249,"limit":2097152,"expansiondepth":"value":11,"limit":40,"expensivefunctioncount":"value":1,"limit":500,"unstrip-depth":"value":0,"limit":20,"unstrip-size":"value":0,"limit":5000000,"entityaccesscount":"value":0,"limit":400,"timingprofile":["100.00% 86.551 1 -total"," 88.42% 76.531 1 თარგი:ცივი_ომი"," 75.01% 64.925 1 თარგი:ნავდაფა"," 27.72% 23.991 2 თარგი:დროშანიშანი"," 11.37% 9.844 1 თარგი:Commonscat"," 11.11% 9.616 1 თარგი:ქვეყნის_მონაცემები_სსრკ"," 9.31% 8.054 1 თარგი:ქვეყნის_მონაცემები_აშშ"," 6.79% 5.881 1 თარგი:Tnavbar"," 4.70% 4.071 1 თარგი:Commons"," 4.16% 3.604 2 თარგი:ქვეყნის_დროშა"],"cachereport":"origin":"mw1325","timestamp":"20190901040322","ttl":2592000,"transientcontent":false););"@context":"https://schema.org","@type":"Article","name":"u10e1u10e3u10d4u10eau10d8u10e1 u10d9u10e0u10d8u10d6u10d8u10e1u10d8","url":"https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%A1%E1%83%A3%E1%83%94%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%99%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%96%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%98","sameAs":"http://www.wikidata.org/entity/Q49101","mainEntity":"http://www.wikidata.org/entity/Q49101","author":"@type":"Organization","name":"Contributors to Wikimedia projects","publisher":"@type":"Organization","name":"Wikimedia Foundation, Inc.","logo":"@type":"ImageObject","url":"https://www.wikimedia.org/static/images/wmf-hor-googpub.png","datePublished":"2006-10-29T01:49:32Z","image":"https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1d/Tanks_Destroyed_Sinai.jpg"(RLQ=window.RLQ||[]).push(function()mw.config.set("wgBackendResponseTime":121,"wgHostname":"mw1329"););
